“Kéo thảm” là gì
Kéo thảm (Rug Pull) là một chiêu trò lừa đảo phổ biến trong thị trường tiền mã hóa, thường xảy ra trong các dự án DeFi.
“Kéo thảm” bắt nguồn từ thành ngữ tiếng Anh “pull the rug out”, trong thế giới tiền mã hóa, kéo thảm chỉ hành động nhóm phát triển đột ngột rút toàn bộ thanh khoản và hỗ trợ khỏi dự án mới ra mắt, để lại cho các nhà đầu tư không đề phòng chỉ một số token vô giá trị. Kéo thảm phổ biến nhất trong lĩnh vực DeFi (tài chính phi tập trung), nhiều nhà đầu tư (dù là người mới hay kỳ cựu) đều là nạn nhân của chiêu trò này.
Quá trình kéo thảm điển hình bắt đầu bằng việc tạo token mới và niêm yết trên sàn giao dịch phi tập trung (DEX). Token này sẽ được ghép cặp với tài sản có giá trị (như ETH hoặc AVAX) và đưa vào pool thanh khoản, đôi khi còn kèm theo cam kết lợi nhuận phi thực tế. Nhóm phát triển cũng có thể thuê các influencer để thổi phồng token này. Khi đã có đủ thanh khoản, họ sẽ cuỗm sạch toàn bộ tài sản có giá trị trong vài giây và biến mất cùng số tiền bất chính.
Sau đợt phát hành DEX đầu tiên (IDO), còn có thể xảy ra các hành vi kéo thảm khác. Nhà phát triển sẽ bán tháo toàn bộ token với giá cao trong một lần, khiến giá token ngay lập tức về 0. Họ thậm chí có thể để lại cửa hậu trong hợp đồng, khiến chỉ một số ít người được phép bán token, giống như vụ lừa đảo token trò chơi Squid Game khét tiếng mà bạn có thể đã nghe qua.
Dấu hiệu tiềm ẩn của việc kéo thảm
Như mọi việc khác, kéo thảm cũng có những dấu hiệu cảnh báo:
Hầu như không có khóa thanh khoản
Trong thế giới tiền mã hóa, nhiều nhà phát triển dự án chọn cách khóa token hoặc thanh khoản của họ trong một thời gian dài, như một cam kết và biểu tượng thiện chí, thể hiện họ sẵn sàng tiếp tục phát triển và hỗ trợ dự án. Tuy nhiên, nếu gần như không có thời gian khóa nào, thì hầu như không có gì ngăn cản nhà phát triển cuỗm sạch thanh khoản hoặc bán tháo toàn bộ token để “kéo thảm” lừa đảo tất cả nhà đầu tư. Nếu bạn không thấy cam kết này hoặc bất kỳ hình thức bảo hiểm nào, hãy tin vào định luật Murphy.
Thổi phồng bất thường trên mạng xã hội
Dự án tốt tự nó sẽ nói lên giá trị. Những dự án lừa đảo sẽ thuê một loạt các influencer chưa từng tham gia dự án (có thể rất ít hiểu biết về tiền mã hóa) để quảng bá. Những người này sẽ giới thiệu dự án mới mà họ vừa phát hiện cho hàng triệu người theo dõi, nói rằng dự án có tiềm năng bứt phá hoặc mang lại lợi nhuận phi thực tế, tạo ra hiệu ứng “FOMO” cực lớn. Phần lớn họ có thể chưa từng nghiên cứu kỹ về kỹ thuật, thậm chí chưa đọc qua whitepaper dự án. Không ai có thể là chuyên gia mọi lĩnh vực, khi ai đó bắt đầu quảng bá hết mình cho thứ mà họ rõ ràng biết rất ít, bạn nên tỉnh táo và cảnh giác.
TVL rất thấp
Tiền mã hóa rất biến động. Bạn chắc chắn đã biết điều đó. Nhiều dự án sẽ gửi một lượng lớn thanh khoản vào giao thức DeFi của họ, gọi là tổng giá trị bị khóa (TVL), để giữ giá token ổn định. TVL cao không chỉ thể hiện sức mạnh mà còn giúp chống chịu biến động và có thể mang lại lợi suất cao hơn (nhưng hợp lý). Ngược lại, TVL thấp khiến giao thức dễ bị thao túng. Giá token của họ dễ dàng tăng vọt, kéo theo các nhà đầu tư mới (các nạn nhân tiếp theo) đổ xô vào. Hãy cẩn thận với những dự án có TVL thấp vì rất có thể sẽ bị kéo thảm. Rốt cuộc, trên đời không có bữa trưa miễn phí.
Whitepaper mơ hồ
Nhà phát triển rất sẵn lòng cho người dùng biết họ làm gì và làm thế nào (qua nhiều khó khăn) trong whitepaper của họ. Đó là lý do tại sao hầu hết whitepaper đều rất kỹ thuật, thậm chí không thân thiện với người mới. Nhưng nếu một whitepaper gần như không đề cập đến chi tiết kỹ thuật nào, đầy rẫy những lời hứa suông và phát biểu mơ hồ, hoặc dùng nhiều thuật ngữ chuyên môn mà thiếu nội dung thực chất, thì có thể đã có vấn đề. Ngoài ra, việc whitepaper quá giống với các whitepaper khác cũng là dấu hiệu nguy hiểm. Ở đâu cũng vậy, đạo văn là hành vi phá hoại giao dịch.
Cá mập nổi bật
Tính ẩn danh của tiền mã hóa là một trong những ưu điểm lớn nhất nếu được thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, hầu hết mạng tiền mã hóa chỉ bán ẩn danh một phần, họ cung cấp trình duyệt khối riêng để truy vấn giao dịch và số dư ví. Cá mập là các địa chỉ ví nắm giữ lượng lớn tiền mã hóa. Nếu phần lớn token mới chỉ thuộc về vài địa chỉ ví, những địa chỉ này có thể dễ dàng bán tháo toàn bộ token để đổi lấy tiền của mọi người. Bạn có thể không bao giờ biết ai đứng sau những địa chỉ này, nhưng bạn nên biết kẻ xấu có thể làm gì với lượng token lớn đó.
Cách tránh bị kéo thảm
Tự nghiên cứu (DYOR). Đừng bao giờ tin chỉ vì ai đó nghe có vẻ thuyết phục.
Luôn cảnh giác. Khi thấy nghi ngờ, hãy ưu tiên an toàn.
Đặt câu hỏi kỹ thuật (thậm chí không thân thiện). Nếu nhà phát triển không thể giải thích dự án một cách tự tin và dễ hiểu, tại sao bạn lại giao tài sản quý giá của mình cho họ?
Chọn sàn giao dịch tập trung (CEX) đáng tin cậy. CEX thường phải trải qua nhiều bước kiểm tra và đánh giá nghiêm ngặt trước khi niêm yết token.
Với tư cách là một trong những sàn giao dịch tiền mã hóa tập trung hàng đầu
thế giới, XXKK là một ví dụ điển hình như vậy. Đăng ký tài khoản XXKK để
trải nghiệm giao dịch tiện lợi và an toàn!
Kéo thảm (Rug Pull) là một chiêu trò lừa đảo phổ biến trong thị trường tiền
mã hóa, thường xảy ra trong các dự án DeFi.